'Meer lastenverlichting door samenwerking met intermediairs'

Lastenverlichting en samenwerking waren de centrale thema's van de tweede Spaansche Hofsessie "Tussen droom en daad" op 2 december jl. in Den Haag. Zo'n 50 mensen woonden de bijeenkomst bij, die werd georganiseerd door GBO.Overheid in samenwerking met de Universiteit Twente.

De thematiek werd ontleend aan de bundel "Eerlijk zullen we alles delen". Deze bundel, die 34 visies bevat op interoperabiliteit, werd tijdens het seminar overhandigd aan de voorzitter van het Forum Standaardisatie, Nico Westpalm van Hoorn. Verschillende sprekers lieten tijdens het seminar hun licht op dit thema schijnen.

Een keer ABN AMRO

"Het MKB doet geen zaken met de overheid, maar regelt al het papierwerk voor de overheid via intermediairs als accountants en administratiekantoren. Dus werk samen met die intermediairs. Dat doen ze ook in Scandinavië. Alleen zo kun je die administratieve lastenvermindering wel voor elkaar krijgen. Stel GBO.Overheid aan als centrale gegevensbeheerder, ook voor het bedrijfsleven. Ga van georganiseerd wantrouwen naar vertrouwen geven. De verschillende overheidsorganisaties moeten meer samenwerken. Dat scheelt het bedrijfsleven en de overheid tijd, papier en dus geld", zei eerste spreker Rex Arendsen.

Het pleidooi van Arendsen kwam na een vijf jaar durend onderzoek naar de elektronische berichtenstroom in het MKB. 'Weet u bijvoorbeeld hoe hoog de totale administratieve lasten in 2003 waren? 17 miljard euro! Dat is ongeveer eenmaal ABN AMRO, inclusief Fortis kopen', aldus Arendsen. 'Het kabinet wilde van dat bedrag in 2007 door ICT-maatregelen 25 procent reductie realiseren. Dat is uiteindelijk 20 procent geworden. Vooral de grotere bedrijven profiteerden van de lastenverlichting. Waarom? Veel MKB'ers vinden de investeringen te hoog of te complex. Kortom, de e-overheid is soms niet het instituut om tempo te maken dat de markt van ons vraagt. Mijn stelling is daarom: werk samen met de intermediairs.'

Beleidshomeopathie

Tweede spreker Joop van Lunteren, organisatieadviseur bij het Expertise Centrum: 'Per saldo heerst in overheidsland de "beleidshomeopathie" (met dank aan professor Frans Leeuw). Het bestrijden van regelproblemen met regels, hetgeen aantoonbaar niet helpt. Bovendien, digitalisering van de overheid is niet alleen bedoeld om de lasten voor burgers en bedrijven te verlichten. Het heeft vooral ook als doel efficiënt te werken. Waarom noemen we die legitieme reden dan niet in plaats van uitsluitend nadruk op betere dienstverlening te leggen? Overheidsefficiency is immers ook in het belang van bedrijven en burgers.'

Van Lunteren ging daarin nog een stap verder. 'Waarom zetten we instrumenten als DigiD of BSN niet ook in voor de private sector. Als we dat doen, moeten we GBO.Overheid inderdaad een andere positie laten innemen. Niet alleen voor de overheid dus, maar ook voor private instellingen', aldus Van Lunteren. 'Aanvullend op de driehoek tussen overheid, bedrijven en intermediairs: zorg ervoor dat de overheid de kosten voor de investeringen in ICT voor het nakomen van informatieverplichtingen van de bedrijven overneemt. Daarmee schep je een gezond eigenbelang voor de overheid om de administratieve lasten te beheersen.'

Deelnemers in gesprek

Deelnemers in gesprek

Juiste balans

Wijnand Derks van Telematica Instituut vond het een inspirerend programma, waarin zowel de praktische als conceptuele kanten werden benaderd. 'Maar de discussie die daarop volgde, richtte zich naar mijn mening te veel op oplossingen voor efficiëntie. Dat is een gevaarlijk eenzijdige benadering. Ook andere aspecten zijn belangrijk, zoals betrouwbaarheid, beschikbaarheid en privacy. Bestaande oplossingen, zoals ons papieren paspoort, zijn door de jaren heen ontwikkeld en verfijnd. Ze dienen daardoor een gebalanceerd spectrum aan belangen waar efficiëntie slechts één van is. We moeten ervoor waken om deze belangen niet ondergeschikt te maken, eenvoudigweg omdat efficiëntie met ICT het meest eenvoudig is te realiseren. DigiD is bijvoorbeeld duidelijk efficiënt, ook voor de private sector. Maar is de betrouwbaarheid, beschikbaarheid en privacy ermee gediend? Misschien moeten we toe naar een meer evolutionaire digitalisering, zodat risico’s beter kunnen worden beheerst.'

Wijnand Derks

Wijnand Derks

Tijdelijke samenwerking

Ook Harry van Zon, adviseur bij het Expertise Centrum, vond het een boeiende middag. 'Ik voel ook wel voor samenwerking met intermediairs, maar heel expliciet op tijdelijke basis', reageert hij. 'Dat is goed voor de BV Nederland. Maar voordat we dat doen, moeten we ook structuur aanbrengen, zorgen voor een politieke context. Technische oplossingen moeten geen speelbal worden van politiek debat. Hier moet dus een consistente lijn worden uitgezet. Wil Nederland haar concurrentiepositie versterken, dan is de Scandinavische benadering, tijdelijk gerealiseerd door wetgeving, een goede. Het bedrijfsleven wil vastigheid. Als het gaat investeren, wil het niet over vier jaar weer geld moeten uitgeven voor weer een andere standaard of weer een andere oplossing. Veranker dus die technische oplossingen in wet- en regelgeving, zolang die technische oplossing nog geen gemeengoed is. Zo breng je de zaken een stap verder, zoals de Denen laten zien. En zorg voor gezamenlijke belangen: wijs ook op de milieueffecten die de e-overheid met zich meebrengt.'

Harry van Zon

Harry van Zon

Presentaties

  • Rex Arendsen (PDF | 911 kB)
  • Joop van Lunteren (PDF | 567 kB)